Gmina Szczutowo to malownicza gmina wiejska położona w północno-zachodniej części województwa mazowieckiego, w powiecie sierpeckim, na granicy z województwem kujawsko-pomorskim. Zajmuje powierzchnię 112,6 km² (13,2% powiatu), którą zamieszkuje ok. 4 tys. mieszkańców. Dominującą funkcją gminy jest rolnictwo (64% powierzchni). W produkcji zwierzęcej wyróżnia się hodowla bydła i produkcja mleka. Zalesienie wynosi ok. 25%. W skład gminy wchodzi 25 sołectw i 26 miejscowości. Przez południową część gminy przebiega droga krajowa nr 10, zapewniająca dogodne połączenia komunikacyjne.
Granice gminy:
- od północy – z gminą Skrwilno (powiat rypiński, woj. kujawsko-pomorskie),
- od wschodu – z gminą Rościszewo (powiat sierpecki),
- od południa – z gminami Sierpc i Mochowo (powiat sierpecki),
- od zachodu – z gminą Rogowo (powiat rypiński, woj. kujawsko-pomorskie) oraz gminą Skępe (powiat lipnowski, woj. kujawsko-pomorskie).
Gmina leży na styku Równiny Urszulewskiej, Pojezierza Dobrzyńskiego i Wysoczyzny Płońskiej. Tereny te charakteryzują się płaską rzeźbą, jeziorami polodowcowymi oraz dużymi kompleksami leśnymi. Wyróżnia się wyjątkowymi walorami krajobrazowymi i przyrodniczymi. Lasy, jeziora i doliny rzeczne tworzą tu harmonijny krajobraz, sprzyjający zarówno wypoczynkowi, jak i ochronie różnorodności biologicznej. Na terenie gminy występują liczne formy ochrony przyrody:
- Obszar Chronionego Krajobrazu „Przyrzecze Skrwy Prawej” – Rozciąga się na znacznej części gminy i obejmuje dolinę rzeki Skrwy Prawej oraz tereny sąsiednie. Ochroną objęto tu przede wszystkim naturalne ekosystemy wodne, łąki i lasy, które pełnią funkcję korytarzy ekologicznych. Obszar ten jest ważny dla migracji zwierząt i zachowania bioróżnorodności.
- Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Jezioro Szczutowskie” – Obejmuje akwen i jego otoczenie o łącznej powierzchni 250,9 ha. Samo jezioro ma powierzchnię ok. 100 ha. To jezioro polodowcowe o urozmaiconej linii brzegowej, otoczone lasami i terenami rekreacyjnymi. Stanowi doskonałe miejsce do wędkowania, kąpieli oraz sportów wodnych.
- Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Jezioro Urszulewskie” – Powierzchnia obszaru chronionego wynosi 211,3 ha, z czego samo jezioro zajmuje ok. 300 ha – częściowo położone na terenie Gminy Szczutowo oraz Gminy Skrwilno, jest to największy akwen gminy. Jezioro Urszulewskie cechuje się dużą atrakcyjnością turystyczną: latem pełni funkcję kąpieliska i centrum rekreacji wodnej, zimą natomiast przyciąga wędkarzy podlodowych. Otaczające jezioro lasy i łąki sprzyjają turystyce pieszej i rowerowej.
Na obszarze gminy zachowały się cenne obiekty wpisane do rejestru zabytków, m.in.:
- Szczutowo – zespół kościelny: kościół pw. św. Marii Magdaleny (XVIII–XIX w.) oraz drewniana dzwonnica,
- Karlewo – drewniany kościół filialny pw. św. Wawrzyńca z 1720 r.,
- Gójsk – kościół parafialny pw. Serca Jezusowego z lat 1903–1906 z cmentarzem przykościelnym (XIX w.).
Zabytkowe cmentarze
- Szczutowo – cmentarz parafialny (XIX w.), mogiła powstańców styczniowych
- Gójsk – cmentarz parafialny katolicki (XIX w.) oraz cmentarz wojenny z I wojny światowej,
- Białasy – cmentarz ewangelicki (XIX w.),
- Blinno – cmentarz z I wojny światowej,
- Józefowo – cmentarz ewangelicki (XIX w.).
Ponadto na terenie gminy znajdują się liczne kapliczki, krzyże przydrożne i miejsca pamięci poświęcone mieszkańcom walczącym w obronie ojczyzny.